|
การใช้ถ้อยคำสำหรับพระภิกษุ
๑.
คำนาม
|
คำสามัญ
|
ราชาศัพท์
|
คำสามัญ
|
ราชาศัพท์
|
|
คำสอน(พระสังฆราช)
ธรรมาสน์(พระสังฆราช)
ที่นั่ง
เรือนที่พักในวัด
ห้องสุขา
คำแจ้งถวายจตุปัจจัย
สถานที่พระภิกษุใช้อาศัย
ยารักษาโรค
รูป
เครื่องใช้สอยของพระภิกษุ ๘ อย่าง(สบง
จีวร
สังฆาฏิ
บาตร
มีดโกน
ประคดเอว
เข็ม และผ้ากรองน้ำ)
|
พระโอวาท
พระแท่น
อาสนะ
กุฏิ
ถาน,เวจกุฎี
ใบปวารณา
เสนาสนะ
คิลานเภสัช
ลักษณนามสำหรับพระภิกษุ
อัฐบริขาร
|
คำสั่ง(พระสังฆราช)
จดหมาย(พระสังฆราช)
จดหมาย
ห้องอาบน้ำ
อาหาร
อาหารถวายพระด้วยสลาก
เครื่องนุ่งห่ม
คนรู้จัก
องค์
บิดามารดา
|
พระบัญชา
พระสมณสาสน์
ลิขิต
ห้องสรงน้ำ
ภัตตาหาร
สลากภัต
ไตรจีวร
อุบาสก,อุบาสิกา
ลักษณนามสำหรับพระพุทธรูป
โยม
|
๒.
คำกริยา
|
คำสามัญ
|
คำราชาศัพท์
|
คำสามัญ
|
คำราชาศัพท์
|
|
เชิญไป(พระสังฆราช)
กิน(พระสังฆราช)
โกนผม
(พระสังฆราช)
ขออนุญาต(พระสังฆราช)
พูด(พระสังฆราช)
ตาย(พระสังฆราช)
รับเชิญ
สวดมนต์
กินอาหารเช้า
ตาย
ปฏิบัติอาจารย์
ไหว้พระสวดมนต์เช้า
บวชเป็นสามเณร
โกนผม
|
กราบทูลเชิญเสด็จนิมนต์
เสวย
ปลงพระเกศา
ขอประทานอนุญาต
ตรัส,ดำรัส
สิ้นพระชนม์
รับนิมนต์
เจริญพระพุทธมนต์
ฉันจังหัน
มรณภาพ,ถึงแก่กรรม
ถือนิสัย
ทำวัตรเช้า
บรรพชา
ปลงผม
|
รับเชิญ(พระสังฆราช)
ป่วย(พระสังฆราช)
โกนหนวด(พระสังฆราช)
ขอ(พระสังฆราช)
แต่งตัว(พระสังฆราช)
นอน
อยู่ประจำวัด
มอบให้
กินอาหารเพล
กิน
กราบ,ไหว้
ไหว้พระสวดมนต์เย็น
บวชเป็นพระภิกษุ
โกนหนวด
|
ทรงรับนิมนต์
ประชวร
ปลงพระมัสสุ
ขอประทาน
ทรงสบง,ทรงจีวร
จำวัด
จำพรรษา
ถวาย
ฉันเพล
ฉัน
นมัสการ
ทำวัตรเย็น
อุปสมบท
ปลงหนวด
|
|
คำสามัญ
|
คำราชาศัพท์
|
คำสามัญ
|
คำราชาศัพท์
|
|
แจ้งความผิด
เชิญ
แจ้งให้สงฆ์ทราบ
ถวายอาหารพระ,เลี้ยงพระ
อาบน้ำ
แต่งตัว
|
อาบัติ
อาราธนา
เผดียงสงฆ์
อังคาส
สรงน้ำ
ครองผ้า,ห่มจีวร
|
สึก
ซักผ้า
ยกของให้พระด้วยมือ
ป่วย
ยินดีด้วย
ขอให้
|
ลาสิกขา
สุผ้า
ประเคน
อาพาธ
อนุโมทนา
ขอถวาย
|
๓.
สรรพนาม สรรพนามบุรุษที่ ๑ สำหรับผู้พูดเป็นพระภิกษุ
|
คำ
|
วิธีใช้
|
|
อาตมา
อาตมาภาพ
เกล้ากระผม
ผม,กระผม
|
ใช้กับบุคลทั่วไป
ใช้กับพระราชวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป
ใช้กับพระภิกษุที่เป็นพระอุปัชฌาย์หรือพระภิกษุที่ดำรงสมณศักดิ์สูงกว่า
ใช้กับพระภิกษุที่เสมอกัน
|
-สรรพนามบุรุษที่ ๑ สำหรับผู้พูดที่เป็นบุคคลทั่วไป
|
คำ
|
วิธีใช้
|
|
เกล้ากระหม่อม(สำหรับชาย)
เกล้ากระหม่อมฉัน(สำหรับหญิง)
กระผม, ดิฉัน
|
ใช้กับพระสังฆราช
ใช้กับพระสังฆราช
ใช้กับสมเด็จพระราชาคณะ,พระราชาคณะ
|
-สรรพนามบุรุษที่
๒
สำหรับผู้พูดเป็นพระภิกษุ
|
คำ
|
วิธีใช้
|
|
มหาบพิตร
บพิตร
คุณโยม
โยม
คุณ,เธอ
ประสก(ย่อมาจากอุบาสก)
สีกา
|
ใช้กับพระเจ้าแผ่นดิน
ใช้กับพระราชวงศ์
ใช้กับญาติผู้ใหญ่, ผู้อาวุโส
ใช้กับบุคคลที่มีอาวุโสมากกว่า
ใช้กับบุคคลทั่วไป
ใช้กับชายที่อายุน้อยกว่า
ใช้กับหญิงที่อายุน้อยกว่า
|
-สรรพนามบุรุษที่ ๒ สำหรับผู้พูดเป็นบุคคลทั่วไป
|
คำ
|
วิธีใช้
|
|
ฝ่าพระบาท
พระคุณเจ้า, ท่านเจ้าคุณ
พระคุณท่าน, เจ้าคุณ
ท่าน
คุณ
|
ใช้กับสมเด็จพระสังฆราช
ใช้กับสมเด็จพระราชาคณะ
ใช้กับพระราชาคณะชั้นรองลงมา
ใช้กับพระภิกษุทั่วไป
พระภิกษุใช้กับพระภิกษุทั่วไป
|
-คำขานรับสำหรับผู้พูดเป็นพระภิกษุ
|
คำ
|
วิธีใช้
|
|
บพิตรพระราชสมภาร
ขอถวายพระพร
เจริญพร
ครับ, ขอรับ
|
ใช้กับพระเจ้าแผ่นดิน
ใช้กับพระราชวงศ์
ใช้กับฆราวาส
| |